قادر فاضلى
80
قرآن از زبان قرآن ( فارسى )
جديد و به وجود آمدن اقتضائات جديد آيات جديدى براى بيان احكام جديد نازل مىشود . همچنين منظور از به فراموشى سپردن ، غفلت از آيهاى نيست بلكه مراد اين است كه وقتى موضوع مهمى كه آيهاى به خاطر بيان حكم آن موضوع نازل شده بود از اهميت افتاد و موضوع جديدى مهمتر از موضوع قبلى بوجود آمد آيه قبلى به تَبَع موضوعش به كنج عزلت نشسته و آيه جديد مطابق با موضوع مهم و جديد خود نازل مىشود . بدين سبب است كه قرآن مىفرمايد : اگر آيهاى را نسخ يا ترك كرديم آيهاى بهتر از آن يا همانند آن را به جاى آن مىآوريم . در اينجا ممكن است سوالى به ذهن رسد مبنى بر اينكه در زمان پيامبر در اثر حوادث گوناگون آيات گوناگون نازل مىشد و بعضاً آيهاى ناسخ آيهاى ديگر مىگشت . حال كه زمان پيامبر سپرى شده و امكان نزول وحى منتفى گشته و هر روز صدها حادثه به وجود مىآيد ، وظيفه چيست ؟ به اين سوال از دو راه مىتوان جواب داد . راه اول ، جرى و انطباق است . مقصود از اين اصطلاح جريان دادن حكم زمان پيامبر به حال حاضر و انطباق موضوعات هر عصرى با موضوعات زمان پيامبر است . يعنى اگر مسألهاى شبيه مسائل زمان پيامبر به وجود آمد . مثلًا مسلمانان در شرايط مسلمان صدر اسلام و كفار در شرايط كفار آن زمان بودند حكم زمان پيامبر به اين زمان جريان داده مىشود چون مسأله اين زمان با مسأله آن زمان منطبق است . اما اگر مسأله عصر حاضر كاملًا متفاوت باشد با آنچه كه در صدر اسلام بوده است . در اين صورت چه بايد كرد ؟ در اينجا از راه دوم به حل مسأله پرداخته مىشود .